Waarom het afleren van slechte gewoontes zo moeilijk is

Waarom is het zo lastig om een slechte gewoonte af te leren? Dat ligt aan wat er in onze hersenen gebeurt op het moment dat een gewoonte erin slijt. Neurowetenschapper Wolfram Schultz toonde dit aan door de hersenactiviteit van zijn laboratorium-aapje Julio in kaart te brengen. Hij liet zijn Julio voor een computerscherm zitten, waar eens in de zoveel tijd een geometrisch figuur op verscheen. Telkens wanneer Julio een cirkel of blok zag, moest hij aan een hendel trekken. Wanneer hij dat goed deed, kreeg hij een slok zoete vruchtensap. Uiteraard was Julio in het begin niet heel erg geïnteresseerd in deze opdracht, maar toen hij eenmaal begreep dat hij bij elke goede zet een slok zoete drank kreeg, keek hij met volle concentratie naar het beeldscherm. In de tussentijd hield Schultz met een elektrode zijn hersenactiviteit in de gaten. Iedere keer dat Julio zijn beloning kreeg, zag Schultz een piek in hersenactiviteit die op blijheid wees. Hoe vaker de proef gedaan werd, hoe meer Julio gewend raakte aan de volgorde van figuurtje, hendel, vruchtensap. Dit patroon was ook duidelijk te zien in zijn hersenactiviteit. Er vond een trigger plaats, vervolgens werd een reeks van handelingen uitgevoerd en daarna kreeg het aapje een beloning. Na een aantal keren gebeurde er iets nieuws in zijn hersenen: hij kreeg zijn blijheid-piek al bij het zien van het figuurtje! En toen Schultz de beloning uitstelde, of wegliet, werd hij gefrustreerd en opstandig.


Gewoontes zijn zo krachtig, omdat het patroon versterkt wordt door een vierde element: ‘craving’, oftewel hunkering. Die hunkering slaat al toe bij het zien van een bepaalde trigger. Je hersenen schreeuwen als het ware al om eten zodra ze een bepaalde routine herkennen. In de voedingsindustrie wordt hier gretig gebruik van gemaakt. Zo kiezen bijvoorbeeld alle fastfoodketens voor herkenbare, uniforme logo’s en gebouwen zodat je door middel van associatie direct aan hun voedsel wordt herinnerd.


Kortgezegd, bestaat een gewoonte uit drie onderdelen: een trigger, een reeks handelingen en de beloning. Hoe vaker deze elkaar opvolgen, des te sterker wordt de gewoonte. Hoeveel herhalingen je hiervoor nodig hebt, hangt af van de mate van craving naar de beloning. Een beloning die direct plaatsvindt en intens is, zal voor een grote hunkering zorgen.


Dat verklaart waarom juist de gewoontes die weinig bijdragen aan succes, het moeilijkst te veranderen zijn terwijl goede gewoontes een stuk gemakkelijker te verbreken zijn. De beloning bij slechte gewoontes vindt meteen plaats en is heel intens. Denk bijvoorbeeld aan het eten van zoet en vet eten. Zoals we in hoofdstuk 1 hebben gezien, heeft dit meteen impact op je hersenen. Er worden allerlei stofjes vrijgegeven die je gelukkig laten voelen. Vergelijk dat met bijvoorbeeld de gewoonte om ’s avonds alvast je kleding uit te zoeken voor de dag erop. Het is een goede gewoonte die je heel wat keuzestress en onnodige haast in de ochtenden bespaart. Maar deze beloning vindt letterlijk zo’n twaalf uur later plaats en voelt een stuk minder intens dan het genot van suiker. Deze verschillen laten zien waarom het zo moeilijk is om slechte gewoontes af te leren en goede gewoontes aan te leren. De beloning van goede gewoontes is niet zo verslavend is als die van slechte gewoontes.


Daarom is een sterke motivatie erg belangrijk bij het aanleren van goede gewoontes. Wanneer je jezelf regelmatig eraan herinnert wat de voordelen zijn, is de kans op succes groot. Eenmaal aangeleerd, zijn ze enorm krachtig. Samen vormen je gewoontes een soort blauwprint van je gedrag. Als ze passen bij je doelen, zul je met het verstrijken van tijd altijd je streefgewicht naderen.



Photo by Dmitry Ratushny on Unsplash

©2018 by physicalbusiness.com 

This site was designed with the
.com
website builder. Create your website today.
Start Now