Kun je jezelf slank denken?

Jezelf slank denken, kan dat? Waarschijnlijk klinkt het je behoorlijk zweverig in de oren. Maar laten we eens kijken naar wat de impact van gedachten kan zijn op je gedrag. In een onderzoek hiernaar, kregen werkzoekende herstellende drugsverslaafden de opdracht om hun CV op de dag van het experiment te schrijven. De drugsverslaafden in de ene groep moesten ’s ochtends al aangeven wanneer en waar ze hun CV zouden maken. Degenen in de tweede groep werd alleen gevraagd te beslissen waar en wanneer ze zouden lunchen. Op het einde van de dag bleek dat 80% van de drugsverslaafden in de eerste groep zijn CV af had, terwijl in de tweede groep niemand zijn CV af had.


Je gedachten sturen dus je gedrag. Hoe beter je je mentaal voorbereidt op een taak, des te groter is de kans dat je die opdracht daadwerkelijk uitvoert. Hetzelfde geldt voor afvallen. Het gaat om kleine veranderingen in je denken die uiteindelijk een groot effect hebben. Alleen al door berekend te zijn op mogelijke verleidingen en alvast te bedenken wat je in die situaties zult doen, sta je steviger in je schoenen. Door van tevoren te bedenken wat je gaat doen in een moeilijke situatie, neem je namelijk een deel van de mentale strijd weg.


Niet alleen je handelingen kun je plannen, maar ook je gedachten op momenten van verleiding zijn belangrijk. Denk aan de keren dat je ’s avonds trek kreeg in iets lekkers en het al gepakt had voordat je het door had. Al merkte je het niet, er gingen wel degelijk gedachten door je heen op het moment dat je naar de snacks reikte, zoals “Ik heb een zware dag gehad, ik heb het echt verdiend” of “Ik heb zo’n zin in chips, ik kan het echt niet weerstaan.” Zodra je eenmaal bewust bent van deze gedachten, kun je ze ‘tegenspreken’ met de gedachten die je van tevoren hebt uitgekozen, bijvoorbeeld “Het is een vervelend gevoel, maar de drang gaat voorbij. Het is het niet waard om nu op te geven.” Het klinkt te simpel om te werken, maar toch blijkt dit een heel effectieve manier te zijn om weerstand te bieden aan verleiding. Door een concreet weerwoord paraat te hebben, kun je jezelf als het ware overtuigen om te doen wat je werkelijk (op lange termijn) wilt.


Misschien wil je een betere conditie en heb je je voorgenomen om ’s avonds te joggen. Hoe overtuigd je ook bent van de noodzaak, is de kans groot dat als je eenmaal thuiskomt van het werk, je niets liever wil dan op de bank te ploffen. Of je hebt het plan om op tijd te gaan slapen, maar je hebt de grootste moeite om de TV uit te zetten en naar bed te gaan. Op dit soort momenten roept je limbisch systeem om het genot dat je nu kan ervaren en worden je lange termijn doelen naar achteren geschoven. Maar door jezelf te herinneren aan je voornemens, geef je je prefrontale cortex meer kans om de overhand te nemen.


Een belangrijk aspect hiervan is dat je deze gedachten niet ter plekke verzint, maar van tevoren een vrij gedetailleerd plan hebt: “Als X gebeurt, doe ik A en denk ik B.” Dat zou bijvoorbeeld kunnen zijn: “Als een collega me een stukje taart aanbiedt, sla ik beleefd af en denk ik de gedachte “Dit stukje taart past niet in mijn plan en helpt me niet om mijn doel te bereiken. Mijn collega is niet gekwetst als ik weiger.” Door bedacht te zijn op moeilijke situaties of belemmerende gedachten, kun je op dat moment doen of denken wat je je eerder had voorgenomen.


Deze techniek speelt een belangrijke rol in cognitieve gedragstherapie, een tak van psychologie die gewijd is aan het omgaan met problematische situaties. Het wordt bijvoorbeeld ingezet als behandeling bij angststoornissen, milde depressies en eetstoornissen. Door je weerwoord paraat te hebben, ben je voorbereid op de obstakels in het dagelijkse leven. Als je jezelf daarin traint, bereik je meer dan met alleen een tijdelijk dieet, dat je voorschrijft wat je wel en niet mag eten.


Diëten is net als leren autorijden op een parkeerterrein. Als al je rijlessen op het parkeerterrein zouden plaatsvinden, zou je een auto waarschijnlijk prima kunnen besturen. Je weet hoe je gas geeft, remt en stuurt. Maar eenmaal op de openbare weg is de kans op een ongeluk erg groot. Je hebt immers nooit geleerd hoe je met andere weggebruikers moet omgaan. Goed autorijden is vooral een kwestie van adequaat reageren op situaties die zich voordoen in het verkeer. En omdat je op die cruciale momenten geen tijd hebt om na te denken over hoe je zult reageren, is het nodig dat de juiste handelingen als een tweede natuur voor je zijn.


Zo werkt het met eten en bewegen ook. Waar vroeger stress, teleurstelling en verleiding je zouden aanzetten tot eten, ga je nu leren om andere afwegingen te maken. Dat doe je door actief de gedachten te denken die je stimuleren om de juiste keuzes te maken. Met deze helpende gedachten die je al paraat hebt, geef je je prefrontale cortex de kans om je limbisch systeem te overstemmen. Dat is precies er bedoeld wordt met het uitoefenen van wilskracht.




Photo by Jon Lyon Unsplash