Hoe gewoontes je helpen of belemmeren bij afvallen

Er gaat een verhaal over een politieagent in Canada die onder schot werd gehouden door een crimineel. Gelukkig had de agent jarenlang vechttraining gehad en wist hij hem met een aantal behendige bewegingen het vuurwapen afhandig te maken. Maar wat deed hij toen? Hij gaf direct daarna het wapen terug aan de crimineel. Toen hij doorhad wat hij gedaan had, probeerde hij nogmaals het wapen af te pakken maar dat wilde helaas niet meer lukken. Hij werd in zijn schouder geschoten en overleefde het ternauwernood. Na dit incident begon de politieacademie met het evalueren van de trainingen. Het werd duidelijk dat de agenten iedere keer op het einde van de oefening het wapen teruggaven aan hun trainingspartner. Omdat ze dit honderden keren hadden geoefend, stond het in hun geheugen gegrift.Minder levensbedreigende situaties maken sommige buschauffeurs mee in hun vrijetijd. Ze zijn zo gewend aan hun route dat ze zelfs in het weekend met hun eigen auto stoppen bij de bushaltes. Pas wanneer ze stilstaan, hebben ze door wat ze doen.


Beide voorbeelden geven aan wat conditionering met je kan doen. Je ziet een signaal, zoals in het vorige voorbeeld een bushalte, en voert daarop de handelingen uit die je gewend bent, zelfs wanneer dat niet de bedoeling is. Hoewel we het niet merken, bestaat ons dagelijkse leven uit allerlei gewoontes. Het schijnt dat we slechts over 5% van onze handelingen bewust nadenken en dat de rest op automatische piloot gaat. Die 5% beslaan zeldzame beslissingen zoals het wisselen van baan of het kiezen van de jaarlijkse vakantiebestemming. Bij het overige gedrag staan we meestal niet bijzonder lang stil. Wanneer we een signaal zien, zullen we hoogstwaarschijnlijk doen wat we de afgelopen honderd keer deden toen we dat signaal zagen.


Wanneer je verandering wilt aanbrengen op een bepaald gebied in je leven, is het nuttig om je eigen gewoontes eens goed te bekijken. Je zult zien dat je veel goede gewoontes hebt die je vroeger als kind hebt geleerd: tandenpoetsen voor het slapengaan, je haren borstelen voordat je de deur uit gaat, dagelijks je ondergoed verschonen enzovoorts. Je bent dit al zo gewend, dat je hier niet meer over nadenkt. Ook heb je waarschijnlijk deze lijst aangevuld met andere goede gewoontes die je helpen bij je dagelijkse ritme. Zo heb je misschien door de tijdsdruk in de ochtend besloten om altijd de avond ervoor je kleding uit te zoeken of je tas alvast in te pakken. Maar er zijn ook allerlei gewoontes in je leefpatroon gesleten die het je moeilijker maken om je doelen te bereiken. Chips eten tijdens TV kijken, snacken tijden het koken, het ontbijt overslaan, je bord leegeten ook al heb je geen honger meer, altijd een toetje na het avondeten zonder er bewust van te genieten, noem maar op. Al deze gewoontes hebben bij elkaar een grote impact op je dagelijkse calorie-inname.


Als je je gewoontes goed onder de loep neemt, zie je dat ze allemaal op dezelfde manier zijn opgebouwd. Er is een trigger, zoals TV kijken. Dit signaal wordt gevolgd door een routine: een handeling of reeks van handelingen, zoals chips eten. En ten slotte geeft deze routine een bepaalde beloning, zoals genot of ontspanning. Als je vaak hebt gesnackt tijdens het TV kijken, wordt de TV op een gegeven moment de trigger die je aan eten doet denken. Je hebt namelijk zo vaak deze routine gevolgd, dat het een automatisme is geworden.


Wanneer je graag je eetpatroon wilt veranderen, is het daarom cruciaal om inzicht te hebben in de gewoontes die daar een rol in spelen. De volgende stap is dat je stap voor stap je slechte gewoontes gaat afleren. Dat gaat niet zonder slag of stoot. Slechte gewoontes kunnen behoorlijk hardnekkig zijn. In de volgende blog post lees je waarom dat zo is.



Photo by the Creative Exchange on Unsplash